lees meer

De vrouwen van Kamp Westkapelle’ van Paul Pourveur

Huisfotograaf Lex de Meester maakte in de afgelopen jaren honderden, misschien wel duizenden mooie foto’s van ons festival

aflevering 5: ‘De vrouwen van Kamp Westkapelle’ van Paul Pourveur

Dit jaar geen Zeeland Nazomerfestival. Gelukkig barsten we nog van de mooie plannen en zullen wij het komende jaar ons Theaterproductiehuis een andere invulling geven. Met als doel: veel moois, online, jouw huiskamer insturen. En zo werd onder meer deze rubriek geboren: De plaatjes van Lex, 20 jaar ZNF in beeld. Huisfotograaf Lex de Meester maakte in de afgelopen jaren honderden, misschien wel duizenden mooie foto’s van ons festival. Elke week lichten we er eentje uit en gaan we opzoek naar achtergrondverhalen. De keuze van Lex deze week: de angst door de ogen van een Moluks meisje, zoals die voelbaar was in de voorstelling De Vrouwen van Kamp Westkapelle, 2006. Een voorstelling die op een heel persoonlijke manier een diepe indruk naliet bij Lex.

Begin jaren 1950 was Zeeland het toneel van een weinig fraai stukje post-koloniale geschiedenis. Achter de Westkappelse Zeedijk werd in 1951 in oude barakken een verblijf ingericht waar Molukkers na hun aankomst in Nederland ‘tijdelijk’ werden ondergebracht. Na 5 jaar in Nederland stopte de Nederlandse regering met de verzorging van de ‘Ambonezen’. Ze werden geacht zelf in hun inkomen te voorzien en zo te integreren, terwijl velen zich beriepen op de belofte van terugkeer naar hun vaderland. Toen er gebrek aan voedsel ontstond in Kamp Westkapelle begonnen ze een vreedzaam protest en gingen ‘proletarisch winkelen’ in het dorp. Deze actie werd niet gewaardeerd. De situatie escaleerde en het woonoord werd een kamp met uitgaansverbod, prikkeldraad en avondklok. Bij een incident werden 9 Molukkers neergeschoten, waarop alle mannen werden afgevoerd naar de gevangenis om pas enkele maanden later terug te keren. Al die tijd bleven de vrouwen en kinderen in het kamp en leefden er onder erbarmelijke omstandigheden.

In ‘De Vrouwen van Kamp Westkapelle’ liet schrijver Paul Pourveur de Molukse actrice Nel Lekatompessy herinneringen ophalen aan haar kindertijd in dit kamp. Als kind begreep ze destijds niet zo goed wat er toen aan de hand was. De foto van Lex de Meester vat de angst in de ogen van het meisje en gaat tegelijk tot de kern van deze locatievoorstelling die speelde in het vervallen kamp zelf, de plek waar het bewuste schietincident ooit plaatsvond: een kind kruipt onder tafel uit angst voor geweld dat het niet kan duiden.

 

De plaatjes van Lex, 20 jaar ZNF in beeld

Lex de Meester getuigt dat deze voorstelling een diepe indruk op hem maakte omdat hij zelf heel persoonlijke herinneringen heeft aan die tijd. Na de tweede wereldoorlog kregen de ouders van Lex namelijk een noodwoning in Vlissingen Havendorp, waar later ook Molukkers gehuisvest werden in wat toen Kamp Havendorp werd. Op school zat hij samen met Molukse kinderen in de klas en dat was best exotisch voor de Zeeuwse jeugd: een nieuwe wereld kwam binnen met bijvoorbeeld een eetcultuur met de geur van kruiden in Indische gerechten die heel anders roken dan de Zeeuwse boerenkost. Later in het voortgezet onderwijs maakte Lex een aantal Molukse vrienden die hij tot vandaag tot zijn vriendenkring rekent.

Zijn band met die gemeenschap werd nog versterkt omdat zijn ome Jan terugkeerde naar Nederland met zijn Indische vrouw, en bij Lex thuis kwam inwonen in hun kleine flatje. Ome Jan had vastgezeten in Birma tijdens de tweede wereldoorlog en werd toen als dwangarbeider gedwongen mee te werken aan de aanleg van de legendarische spoorlijn. Bij aankomst in Vlissingen kreeg Lex van zijn oom een transistor radio cadeau, wat in die tijd nog heel exclusief was. ‘Ik had de eerste draagbare radio in Vlissingen en voor een klein jongetje als ik, was dat nogal wat’, herinnert Lex zich nog goed. Zijn tante Wies kookte vaak en zo heeft Lex Indisch leren eten, wat hij overigens een hele lekkere keuken vindt. Zeeland heeft tot vandaag trouwens nog een aantal zeer goede Indische restaurants.

Deze getuigenis van onze huisfotograaf Lex de Meester bewijst nogmaals de kracht van theater en hoe deze productie die gemaakt werd samen met de Molukse Theatergroep Delta, persoonlijke herinneringen naar boven kan halen. Volgende keer lichten we weer een mooi plaatje uit…