Winkelwagentje

 

 

 


De plaatjes van Lex, 20 jaar ZNF in beeld aflevering 3: ‘Kwartet’ van Heiner Müller

Download
1.0 mb | JPG
donderdag 21 mei

Dit jaar geen Zeeland Nazomerfestival. Gelukkig barsten we nog van de mooie plannen en zullen wij het komende jaar ons Theaterproductiehuis een andere invulling geven. Met als doel: veel moois, online, jouw huiskamer insturen. En zo werd onder meer deze rubriek geboren: De plaatjes van Lex, 20 jaar ZNF in beeld. Huisfotograaf Lex de Meester maakte in de afgelopen jaren honderden, misschien wel duizenden mooie foto’s van ons festival. Elke week lichten we er eentje uit en gaan we opzoek naar achtergrondverhalen. De keuze van Lex deze week: de bedreigende wereld van Heiner Müller, waarmee we geconfronteerd werden in de voorstelling Kwartet, 2008. Vormgever Danny Cobbaut herinnert zich nog zeer scherp hoe dit unieke locatieproject tot stand kwam.

Lex: ‘Dit beeld spreekt me aan omwille van het decor en de speelplek: de COVRA, het opslagbedrijf voor radioactief afval in Nederland gevestigd in een bijzonder gebouw naast de kerncentrale bij Borssele. Het gebouw zelf is aan de buitenkant een kunstwerk van William Verstraeten die de gevel in een opvallende gele kleur schilderde en beletterde met de beroemde formule van Einstein E = mc2. Het is een immense bunker waar je normaal nooit binnen mag komen en waar de ontvangsthal omgebouwd was tot een spannende theaterruimte.’
‘Kwartet’ is de eigenzinnige versie die Heiner Müller maakte van ‘Les Liaisons dangereuses’, de schandaal wekkende briefroman die Laclos schreef aan het eind van de 18de eeuw over twee ex-minnaars: de vileine graaf Valmont en de decadente markiezin Merteuil. Hun hartstocht voor elkaar is niet gedoofd maar omgeslagen in een ziekelijk en gevaarlijk spel van verleiding en verraad tussen twee rivalen die vechten op leven en dood. Dat gevaarlijk spel kwam in die bunkerruimte waar de twee als het ware opgesloten waren, optimaal tot zijn recht. Niet toevallig geeft Müller als regie aanwijzing mee dat het stuk zich afspeelt in een bunker na de Derde Wereldoorlog en dat inspireerde artistiek leider Alex Mallems om juist dit stuk te kiezen voor deze unieke locatie.

Als we scenograaf Danny Cobbaut bellen hebben we het eerst over hoe hij het leven tijdens de corona quarantaine ervaart. Nu het theater stil ligt, legt Danny zich toe op een andere passie van hem: schilderen. Bij gebrek aan model heeft hij zich gestort op een reeks zelfportretten waarin hij zijn eigen spiegelbeeld schildert zoals het gedeformeerd wordt in glassculpturen van een bevriend kunstenaar. Schilderkunst in tijden van corona.

Danny herinnert zich de COVRA als een impressionant gebouw dat zeer veel indruk op hem maakte: ‘Dat begon al bij het betreden van het terrein met verplichte paspoort controle en het passeren van een geigerteller om je eigen radioactiviteit te meten bij het binnenkomen en het naar buiten gaan. Terwijl je rationeel wist dat dit wellicht de best gecontroleerde en dus meest veilige plek van Nederland was, voelde je toch onbewust gevaar. Met mijn decorconcept heb ik geprobeerd om eenzelfde gevoel van gevaar bij de toeschouwer te creëren omdat die sfeer zo belangrijk is voor het stuk.

Mijn ingrepen waren zeer subtiel, bijna onzichtbaar en zochten de grens op tussen theater, scenografie en werkelijkheid. Je kon als toeschouwer niet vermoeden wat er al dan niet in de opslagruimte was toegevoegd aan decorelementen omdat die in dezelfde materialen en kleuren waren gemaakt en tot één geheel waren verwerkt met de architectuur van het gebouw zelf. Zo heb ik bijvoorbeeld de groene kleur van de grote poort die het sas, een veilige sluis, naar de opslagruimte afsloot, laten terugkomen in de door mij als decorelement ontworpen container die door de immense echte kraan werd verplaatst. Het water in de grote waterbak vooraan leek wel radioactief door het kleur/licht effect dat ik eraan heb toegevoegd. Kortom, ik heb geprobeerd om de echte omgeving optimaal te manipuleren om zo extra spelmogelijkheden te creëren voor de acteurs.

‘Kwartet’ blijft voor mij één van de mooiste projecten waar ik ooit bij betrokken was. Dat kwam door de geweldige samenwerking met regisseuse Chris Thys, die bijvoorbeeld ook een sonate van Bach gespeeld op glazen gebruikte in de voorstelling, wat in die ruimte een ijzingwekkend effect had. Het blijft voor mij het summum van locatietheater omdat die ruimte zo uniek was en met zijn dreigende sfeer contrasteerde met het romantische van veel andere locatievoorstellingen van Zeeland Nazomerfestival die op idyllische plekken spelen. Dat is wellicht ook de kracht van Theaterproductiehuis Zeelandia: er worden telkens zeer uiteenlopende producties gemaakt waardoor je telkens opnieuw verrast wordt.’

Deze foto van Lex de Meester toont treffend het begin van de slotscène van ‘Kwartet’. We zien vooraan Merteuil (gespeeld door Ilse Uitterlinden) die met zijn jas over haar schouders, toekijkt hoe Valmont (gespeeld door Eric Van Herreweghe) met één ontblote schouder, de container binnenstapt om zijn fatale zelfmoordscène te spelen. De compositie van de foto met vooraan de waterbak die het licht weerspiegelt en de aanzuigkracht van de container met het koude licht in de diepte, met daarboven het dreigende gewicht van de zware industriële kraan: het zijn evenveel elementen die het dreigende versterken van dit spannende stuk dat onherroepelijk afstevent op zijn dramatische afloop.

Volgende week lichten we weer een mooi plaatje uit…

terug


Deel deze pagina op: